احمد مجد الاسلام كرمانى
488
سفرنامه كلات ( فارسى )
تمام طوايف ترك زبان ايران از همان طوايف هستند . در تاريخ نوشتهاند كه : وقتى كه قبلاقاآن هلاكو خان برادرش را براى تصرف ايران مأمور كرد حكم نمود كه از طوائف مغول از هر دو خانوار و خانوار رئيس آنطايفه براى آمدن بايران انتخاب نمايد و بعد از انتخاب و تعيين تقريبا يكصد و پنجاه هزار خانوار معين شد كه با هلاكو خان بايران آمدند . مركب بودند از چندين طايفه كه اسامى بعضى از آنها كه فعلا در خاطر دارم از قرار ذيل است : اول طايفه بزرگ ( كوائيت اولى ) كه باصطلاح تركى عبارت است از خانه صاحب سنگ سياه كه « قرا ابت اولى » هم گفته شده ولى از كثرت استعمال يا كراهت رؤساى طايفه از اين لفظ كمكم كوائيلى گفته شده . طايفه ديگر « قاجار » افشار بيات ، تكلو ، استاجلو ، زنگنه ، شاملو ، كه بعد از مراجعت دادن امير تيمور گورگان آنها را از شام بشاملو معروف شدهاند شاه سيون كه در زمان « شاه عباس » صفوى يك طايفه از تمام طوائف تركيب داده اسم آنها را شاه سيون گذاشت يعنى « شاهپرست » شاه دوست . بارى مقصود طايفه جلاير كلات است و جلاير يكى از شعب طوائف كوائيلى است و در ابتدا ورود هلاكو خان بايران مسكن و سيورت طايفه كوائيلى كه در خاك خراسان قرار داد و شعبه جلاير از آنها در درهگز و كلات متوطن شدند با مقدارى از طايفه افشار و از آن تاريخ طايفه جلاير در خاك كلات متوطن شدند و تا اكنون هم باقى هستند . طايفه ديگر كه در آن حدود سكنى دارند و آنها را « كرد » ميگويند شرححال آنها از اين قرار است : اكراد اصلا از اهل روم ايلى از خاك عثمانى بودهاند و در روم ايلى در محل معروف « بحشمكزك » سكنى داشتهاند و به همين مناسبت معروف